Defensiecontracten: 47,2 % ging naar Belgische ondernemingen

Waar deze cijfers vandaan komen

Op 21 oktober 2026, om 19:56 uur Belgische tijd, publiceerde La Libre Belgique de cijfers die minister van Defensie Theo Francken (N-VA) gaf in een parlementair antwoord aan Kamerlid Koen Van den Heuvel (CD&V). Het artikel is van Antoine Clevers. Het gaat over de investeringen van de Belgische Defensie via overheidsopdrachten tussen 2021 en medio 2026. Bron: La Libre, 21 oktober 2026

Het totaal is 24,183 miljard euro. Daarvan ging 11,416 miljard, of 47,2 %, naar Belgische economische operatoren. De lonen van het personeel en de werkingskosten van de infrastructuur zitten niet in deze bedragen. Een bedrijf dat aan Defensie wil leveren, leest dus een reeks opdrachten, niet de loonmassa van het departement.

Wat dit verandert voor een Belgisch bedrijf

47,2 % is het aandeel van het bedrag dat tussen 2021 en medio 2026 al naar operatoren in België ging. Een kmo of een leverancier die nog niets aan Defensie verkocht, staat niet in dat percentage. Het cijfer toont wel dat Belgische bedrijven al houder zijn van een groot deel van deze opdrachten.

De rest van het bedrag heeft een houder elders. Voor een bedrijf dat wil instappen, is de nuttige vraag in welke soort opdracht zijn product of zijn dienst gevraagd kan worden, en daarna welke aankondigingen het volgt.

La Libre schrijft dat de oppositie, met uitzondering van DéFI, de minister geregeld verwijt de militaire investeringen naar de Amerikaanse markt te sturen, ten koste van de Belgische en de Europese markt, en dat hij dat ontkent. De bedragen op deze pagina zijn die van het parlementaire antwoord, zoals La Libre ze publiceerde.

Drie soorten opdrachten

Het parlementaire antwoord dekt drie soorten overheidsopdrachten. Je bereidt ze niet op dezelfde manier voor.

De eerste is de militaire aankoop onder de Belgische wet op de overheidsopdrachten « defensie en veiligheid ». Het gaat vooral om wapens, militaire voertuigen en gevoelige infrastructuur. Dat is niet de regeling die een gemeente of een ministerie gebruikt voor een gewone aankoop.

De tweede groep zijn de aankopen die onder de wezenlijke veiligheidsbelangen vallen, het geval dat artikel 346 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie noemt. De staat kan de aankoop dan buiten de gewone Europese regels houden. Tussen 2021 en medio 2026 bedragen die aankopen 2,013 miljard euro. 79,7 % ging naar Belgische bedrijven, of 1,605 miljard. De rest ging naar Frankrijk.

De derde is de klassieke overheidsopdracht, dezelfde die voor elk bestuur geldt. Leveringen, diensten of werken die niet in de twee bijzondere regelingen zitten, volgen de gewone regels. Over 2021–medio 2026 stellen die opdrachten 3,280 miljard euro voor, waarvan 83,8 % (2,750 miljard) in België is besteed. Voor een bedrijf dat al op gewone overheidsopdrachten inschrijft, is dat de meest toegankelijke ingang: de stukken, de taal en de plaats van indiening lees je zoals op een andere aankondiging.

Waarom het aandeel « defensie en veiligheid » lager ligt

Alleen in de familie « defensie en veiligheid », van 2021 tot medio 2026, is het bedrag 18,890 miljard euro. België kreeg daarvan 7,061 miljard, of 37,4 %. Dat is minder dan over 2020–2025.

In dezelfde familie staan de Verenigde Staten voor 17,1 % (3,223 miljard), Luxemburg voor 15,5 % (2,922 miljard) en Frankrijk voor 15,4 % (2,912 miljard). Wapens, militaire voertuigen, gevoelige infrastructuur: een groot deel van de geregistreerde houders zit buiten België. 37,4 % in deze familie, 47,2 % over de drie families samen: het Belgische aandeel ligt hoger zodra je verder kijkt dan de aankopen « defensie en veiligheid ».

37,4 % voor de aankopen « defensie en veiligheid » van 2021 tot medio 2026, 79,7 % voor artikel 346, 83,8 % voor de klassieke opdrachten.

In april had de minister al cijfers gegeven voor 2020–2025 over de aankopen « defensie en veiligheid ». België en zijn bedrijven namen 47,3 % van die aankopen, ver voor de Verenigde Staten (19 %), Frankrijk (5,6 %) en Nederland (2,6 %). Die reeks dekt 2020–2025. De reeks hierboven, voor dezelfde familie, dekt 2021–medio 2026. Elke reeks lees je voor de jaren die ze noemt.

Wat een centrale aankoper als de NSPA doet

La Libre verklaart de plaats van Luxemburg door de aanwezigheid, in dat land, van de NSPA, het ondersteunings- en aankoopagentschap van de NAVO. Dat is de centrale aankoopdienst van het Bondgenootschap. Een opdracht die via de NSPA loopt, wordt in Luxemburg geteld, waar dat agentschap gevestigd is, en niet in België.

Deze percentages gaan over de economische operator die de opdracht krijgt. Een Belgisch bedrijf dat als onderaannemer werkt voor een buitenlandse houder, of voor de NSPA, telt daardoor niet mee in de 37,4 %. Het kan wel een deel van het werk krijgen: de levering, de dienst of het perceel dat het aankan.

Waar een bedrijf kan instappen

De meest toegankelijke ingang blijft de klassieke opdracht, dezelfde die voor elk bestuur geldt. Een bedrijf dat al een aankondiging kan lezen, de stukken kan verzamelen en een offerte kan indienen, kan daar beginnen, ook wanneer de koper Defensie is.

De aankondigingen van de Belgische Defensie volg je op twee plaatsen. TED publiceert de aankondigingen die naar het Publicatieblad van de Europese Unie gaan: TED e-Procurement, het Belgische platform, staat op e-Procurement De Belgische opdrachten die niet op TED staan, worden hier uitgelegd: Opdrachten buiten TED

Voor je op een TED-aankondiging antwoordt, kijk je of ze nog open is: Nog open Je leest de aankondiging in een bruikbare volgorde: Een TED-aankondiging lezen De plaats van indiening en de taal die de aankondiging publiceert, lees je hier: Plaats van indiening Waar je een offerte indient voor een aankondiging die nog open is, staat in de gids Waar de offerte indienen De teksten die TED publiceert over de stukken die mee moeten, staan hier: Gevraagde stukken

Gaat de opdracht over wapens, militaire voertuigen of gevoelige infrastructuur, of loopt ze via een centrale aankoper zoals de NSPA, dan kan een kmo op de onderaanneming mikken in plaats van op de hoofdopdracht. Ze zoekt de houder, of het bedrijf dat gevraagd wordt een offerte in te dienen, en biedt het deel aan dat ze kan leveren. AOEX zoekt die houder niet in haar plaats, dient de offerte niet in en neemt geen contact op met de koper.

Geen van deze cijfers zegt welk bedrijf de volgende aankondiging krijgt. De tekst die geldt, blijft de officiële aankondiging en de opdrachtdocumenten.