Europese voorkeur en ‘Made in Europe’: wat de Commissie voorstelt voor overheidsopdrachten

Wat de Commissie op 9 september 2026 goedkeurde

Op 9 september 2026 keurde de Europese Commissie een voorstel voor een nieuwe verordening goed om het EU-kader voor overheidsopdrachten te moderniseren en te vereenvoudigen. De drie bestaande richtlijnen en de versplinterde bepalingen in sectorale wetgeving zouden samenkomen in één rechtstreeks toepasselijke verordening, met drie procedures in plaats van de huidige vijf. Officieel persbericht: Europese Commissie, persbericht IP/26/1817 (9 september 2026)

Volgens de Commissie zijn overheidsopdrachten goed voor zo’n 15 % van het bruto nationaal product van de EU. De jaarlijkse kostenbesparing wordt geschat op 650 miljoen euro: 80 miljoen voor overheidsinkopers en 570 miljoen voor het bedrijfsleven.

Het horizontale Europese preferentiekader

Het persbericht zegt: ‘de voorgestelde verordening bevat een nieuw horizontaal Europees preferentiekader voor overheidsopdrachten, dat in overeenstemming is met de internationale wettelijke verplichtingen van de Unie’. Het verduidelijkt voor welke marktdeelnemers en producten de internationale verbintenissen van de Unie gelden, zodat dit eenvoudiger kan worden gecontroleerd.

De Commissie zou de reikwijdte van die verbintenissen kunnen beperken wanneer uit een analyse van de markttoegang blijkt dat een derde land marktdeelnemers uit de Unie geen eerlijke markttoegang heeft verleend, of als dat nodig is om afhankelijkheden voor de leveringszekerheid te vermijden of economische veiligheidsbelangen te beschermen.

De vragen en antwoorden van de Commissie voegen drie punten toe: een onlinetool van de Commissie helpt inkopers de oorsprong van leveranciers en producten te bepalen; inkopers zouden offertes uit derde landen zonder internationale aanbestedingsverbintenissen met de EU kunnen uitsluiten; en de Commissie zou die eisen via gedelegeerde handelingen verplicht kunnen maken wanneer de strategische belangen van de Unie dat vereisen. Tekst (EN): Europese Commissie, vragen en antwoorden QANDA/26/1819 (EN)

Kwaliteit eerst: minstens 30 % kwaliteitscriteria

De tabel herneemt de maatregelen uit persbericht IP/26/1817, zonder iets toe te voegen.

‘Made in EU’: de Industrial Accelerator Act van 4 maart 2026

Zes maanden eerder, op 4 maart 2026, stelde de Commissie de Industrial Accelerator Act voor. Volgens DG Interne Markt voert die gerichte en evenredige ‘Made in EU’- en/of koolstofarme eisen in voor overheidsopdrachten en openbare steunregelingen in strategische sectoren: staal, cement, aluminium, auto’s en nettonultechnologieën. Tekst (EN): Europese Commissie, Industrial Accelerator Act (4 maart 2026, EN)

De twee teksten vullen elkaar aan: de eerste zegt per sector welke Europese producten voorrang krijgen; de verordening over overheidsopdrachten legt het gemeenschappelijke kader voor de Europese voorkeur vast. Beide zijn voorstellen die bij het Europees Parlement en de Raad liggen.

Wat een Belgische kmo er vandaag uit kan meenemen

Voor een aankondiging van vandaag verandert er niets: de wet van 17 juni 2016 en het bestek blijven de regel. Wat nu al kan worden voorbereid:

1. De weging van de gunningscriteria in elke aankondiging lezen; het voorstel duwt naar meer kwaliteit, en die criteria zijn nu al leesbaar: Gunningscriteria
2. Weten waar de eigen producten en die van leveranciers vandaan komen, want oorsprong staat centraal in het voorgestelde kader.
3. In staal, cement, aluminium, auto’s of nettonultechnologieën de Industrial Accelerator Act volgen in het Parlement en de Raad.
4. De wet van 17 juni 2016 als referentie houden zolang geen Europese tekst is vastgesteld.

Wat AOEX doet en niet doet

De offertekit leest de gepubliceerde stukken en dicteert de velden van het antwoord: Kit offerte

AOEX beoordeelt de oorsprong van een offerte niet, dient geen offerte in, neemt geen contact op met de koper en zegt niet wie wordt gekozen. Deze pagina vat teksten van de Europese Commissie samen en is geen juridisch advies.

Veelgestelde vragen

Geldt de Europese voorkeur al voor Belgische overheidsopdrachten?

Nee. Op 9 september 2026 keurde de Commissie een voorstel voor een verordening goed. Volgens haar persbericht onderhandelen het Europees Parlement en de Raad erover voordat ze kan worden vastgesteld en in werking treden. Een Belgische opdracht volgt vandaag nog altijd de wet van 17 juni 2016.

Wat verandert het voorstel aan de gunningscriteria?

De beste prijs-kwaliteitsverhouding zou de standaardmethode worden, met kwaliteitscriteria die in principe voor ten minste 30 % tellen (50 % bij arbeidsintensieve opdrachten), met een ‘pas toe of leg uit’-mechanisme. Onder de kwaliteitsaspecten noemt het persbericht een ‘voorkeur voor Europees’.

Worden bedrijven uit derde landen uitgesloten?

Niet allemaal. Volgens de vragen en antwoorden van de Commissie verduidelijkt het kader welke marktdeelnemers en producten onder de internationale verbintenissen van de Unie vallen, zoals de WTO-Overeenkomst inzake overheidsopdrachten of vrijhandelsakkoorden, en dus volledige toegang hebben. Inkopers zouden offertes uit derde landen zonder zulke verbintenissen kunnen uitsluiten.

Wat is het verband met de Industrial Accelerator Act en ‘Made in EU’?

Op 4 maart 2026 stelde de Commissie de Industrial Accelerator Act voor, die ‘Made in EU’- en/of koolstofarme eisen invoert bij overheidsopdrachten en openbare steunregelingen in sectoren als staal, cement, aluminium, auto’s en nettonultechnologieën. Ook dat is een voorstel voor een verordening.

Past AOEX die regels toe op de aankondigingen die het toont?

Nee. AOEX helpt gepubliceerde aankondigingen en stukken lezen. Het beoordeelt de oorsprong van een offerte niet, dient geen offerte in en neemt geen contact op met de koper. Deze pagina vat officiële teksten samen; het is geen juridisch advies.

Bronnen

Europese Commissie, persbericht IP/26/1817 van 9 september 2026, ‘Commissie wil aanbestedingsregels simpeler en strategischer maken’: Europese Commissie, persbericht IP/26/1817 (9 september 2026) Vragen en antwoorden QANDA/26/1819 (EN): Europese Commissie, vragen en antwoorden QANDA/26/1819 (EN) DG Interne Markt, Industrial Accelerator Act, 4 maart 2026 (EN): Europese Commissie, Industrial Accelerator Act (4 maart 2026, EN)