De gunningscriteria bij Belgische overheidsopdrachten
In België laat artikel 81 van de wet van 17 juni 2016 de opdracht gunnen aan de economisch meest voordelige offerte, op prijs, kosten of beste prijs-kwaliteitverhouding. De criteria staan in de aankondiging of een opdrachtdocument. Boven de Europese drempels krijgt elk een gepubliceerde weging, behalve bij prijs alleen. Daaronder, zonder gewicht of volgorde, wegen ze even zwaar.
Bijgewerkt op
In België laat artikel 81 van de wet van 17 juni 2016 een overheidsopdracht gunnen aan de economisch meest voordelige offerte, bepaald op basis van de prijs, de kosten of de beste prijs-kwaliteitverhouding. De criteria staan in de aankondiging of een ander opdrachtdocument, met hun weging of hun volgorde van belangrijkheid.
Drie manieren om de gekozen offerte te bepalen
Artikel 81, § 1, van de wet van 17 juni 2016 zegt dat de aanbestedende overheid overheidsopdrachten gunt op basis van de economisch meest voordelige offerte. Paragraaf 2 zegt hoe zij die naar keuze bepaalt.
| Basis | Wat vergeleken wordt | Tekst |
|---|---|---|
| De prijs | De prijs van de offertes | Art. 81, § 2, 1° |
| De kosten | Een kosteneffectiviteitsbenadering, zoals de levenscycluskosten | Art. 81, § 2, 2°, en art. 82 |
| De beste prijs-kwaliteitverhouding | De prijs of de kosten, plus kwalitatieve, milieu- en/of sociale criteria die verband houden met het voorwerp van de opdracht | Art. 81, § 2, 3° |
Wat kwaliteitscriteria kunnen zijn
Voor de beste prijs-kwaliteitverhouding noemt artikel 81, § 2, 3°, onder meer: de kwaliteit, met inbegrip van technische verdienste, esthetische en functionele kenmerken, toegankelijkheid, ontwerp voor alle gebruikers, sociale, milieu- en innovatieve kenmerken; de organisatie, kwalificatie en ervaring van het personeel dat de opdracht uitvoert, wanneer die kwaliteit de uitvoering aanzienlijk kan beïnvloeden; de klantenservice, technische bijstand en leveringsvoorwaarden, zoals de leveringsdatum, de wijze en de termijn van levering of uitvoering.
Hetzelfde punt laat een vaste prijs of vaste kosten toe: de ondernemers concurreren dan alleen op kwaliteitscriteria.
Paragraaf 3 eist dat de criteria verband houden met het voorwerp van de opdracht, de koper geen onbeperkte keuzevrijheid geven en vergezeld gaan van specificaties waarmee de informatie van de inschrijvers kan worden gecontroleerd. Ze moeten in de aankondiging of in een ander opdrachtdocument staan. Deze zinnen volgen de geconsolideerde Franse tekst, gelezen op Wallex op 27 oktober 2026: Wet van 17 juni 2016, geconsolideerde Franse tekst (Wallex)
De weging volgens de drempels
Artikel 81, § 4, onderscheidt opdrachten die de bedragen voor Europese bekendmaking bereiken en de andere. De geldende bedragen staan hier: Drempels 2026-2027 De calculator past ze toe: Drempelcalculator
| Opdracht | Wat de koper vermeldt | Bij gebrek daaraan |
|---|---|---|
| Gelijk aan of boven de Europese bedragen | De relatieve weging van elk criterium in de opdrachtdocumenten, behalve bij gunning op prijs alleen; een marge is mogelijk | Als weging om objectieve redenen onmogelijk is: de criteria in afnemende volgorde van belangrijkheid |
| Onder de Europese bedragen | Ofwel de relatieve weging van elk criterium, ofwel hun afnemende volgorde van belangrijkheid | De gunningscriteria hebben dezelfde waarde |
De levenscycluskosten
Artikel 82, § 1, zegt dat de levenscycluskosten, voor zover relevant, de kosten omvatten die de koper of andere gebruikers dragen (verwerving, gebruik zoals energieverbruik, onderhoud, einde levensduur zoals inzameling en recycling) en de kosten toegerekend aan externe milieueffecten, als hun geldwaarde kan worden bepaald en gecontroleerd.
Paragraaf 2 verplicht de koper die deze methode gebruikt, in de opdrachtdocumenten te vermelden welke gegevens de inschrijvers moeten verstrekken en welke methode hij zal gebruiken om die kosten te berekenen.
Wat een kmo nakijkt voor het antwoord
De punten hieronder lees je in de aankondiging en de opdrachtdocumenten. De wet zet het kader; de criteria van een concrete opdracht zijn die welke daar staan.
- De gunningsbasis lezen: prijs, kosten of beste prijs-kwaliteitverhouding. De nuttige leesvolgorde van een aankondiging staat hier: Een TED-aankondiging lezen
- Elk criterium noteren met zijn gewicht, marge of rang. Over een kwaliteitscriterium zonder controleerbare specificatie kan vóór de uiterste datum een vraag aan de koper worden gesteld.
- In het bestek de subcriteria en de manier van scoren zoeken: Bestek
- Worden levenscycluskosten gebruikt, de gevraagde gegevens verzamelen in de gevraagde vorm.
- Klaar zijn om de prijs te verantwoorden: artikel 84 van de wet verplicht de koper de prijzen te onderzoeken, en lijkt een prijs abnormaal, dan verplicht artikel 36 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 hem schriftelijke verantwoording te vragen, in principe binnen twaalf dagen. De term “abnormale prijs” staat in de woordenlijst: Woordenlijst Koninklijk besluit: Koninklijk besluit van 18 april 2017 (Justel)
- Is de aankondiging in percelen verdeeld, de criteria van elk perceel nakijken: TED-aankondiging in percelen
- Bij een raamovereenkomst met nieuwe mededinging worden de latere opdrachten gegund volgens de criteria van de documenten van de raamovereenkomst: Raamovereenkomst
- Een vraag aan de koper stel je vóór de uiterste datum: Vraag aan de koper
Wat AOEX doet en niet doet
De AOEX-fiche van een TED-aankondiging toont de gunningscriteria wanneer TED ze publiceert, in hun bewoording; ontbreken ze, dan wordt dat gemeld. De offertekit leest de gepubliceerde stukken en stelt een antwoordplan voor op basis van alleen de gepubliceerde criteria: eerst de kwaliteit, de zwaarste criteria voorop, dan de prijs: Offertekit
AOEX dient de offerte niet in, neemt geen contact op met de koper en zegt niet wie gekozen wordt. Deze pagina is geen juridisch advies. De tekst die telt, blijft de laatste officiële aankondiging en de opdrachtdocumenten.
TED en de richtlijn
Boven de Europese drempels lees je de aankondiging op TED: TED Richtlijn 2014/24/EU behandelt de gunningscriteria in artikel 67 en de levenscycluskosten in artikel 68. Tekst van de richtlijn: Richtlijn 2014/24/EU De Belgische wet als geheel: Gids over de wet van 17 juni 2016 De termen staan ook in de woordenlijst: Woordenlijst
Veelgestelde vragen
Welke gunningscriteria mag een Belgische koper gebruiken?
Artikel 81, § 2, van de wet van 17 juni 2016 laat drie keuzes: alleen de prijs, de kosten volgens een kosteneffectiviteitsbenadering zoals de levenscycluskosten, of de beste prijs-kwaliteitverhouding, die bij de prijs of de kosten kwalitatieve, milieu- of sociale criteria voegt die verband houden met het voorwerp van de opdracht.
Mag een opdracht alleen op de prijs worden gegund?
Ja. Artikel 81, § 2, 1°, voorziet de economisch meest voordelige offerte op basis van de prijs. In dat geval vraagt artikel 81, § 4, geen weging.
Moet de koper het gewicht van elk criterium bekendmaken?
Vanaf de drempels voor Europese bekendmaking vermeldt hij in de opdrachtdocumenten de relatieve weging van elk criterium, behalve bij gunning op prijs alleen. Is weging om objectieve redenen onmogelijk, dan geeft hij de criteria in afnemende volgorde van belangrijkheid. Daaronder geeft hij ofwel de weging, ofwel die volgorde (artikel 81, § 4).
Wat als er geen weging en geen volgorde staat?
Voor opdrachten onder de bedragen voor Europese bekendmaking zegt artikel 81, § 4, dat de gunningscriteria dan dezelfde waarde hebben.
Waar staan de gunningscriteria van een TED-aankondiging?
Artikel 81, § 3, zegt dat de criteria in de aankondiging van de opdracht of in een ander opdrachtdocument moeten staan. Op TED neemt de aankondiging ze vaak over; het bestek kan ze uitwerken. De AOEX-fiche toont de criteria wanneer TED ze publiceert, in hun bewoording, en meldt wanneer ze ontbreken.
Bronnen
Wet van 17 juni 2016, artikelen 81 en 82, geconsolideerde tekst gelezen op Wallex op 27 oktober 2026: Wet van 17 juni 2016, geconsolideerde Franse tekst (Wallex) Justel: Wet van 17 juni 2016 (Justel) Richtlijn 2014/24/EU, artikelen 67 en 68: Richtlijn 2014/24/EU
Deze nota beschrijft openbare documenten en de werking van AOEX. Het is geen juridisch advies.
Uitgegeven door aoex.
