Onderaanneming bij Belgische overheidsopdrachten
In België blijft de opdrachtnemer die uitbesteedt als enige aansprakelijk tegenover de aanbesteder, zonder band tussen aanbesteder en onderaannemer (koninklijk besluit van 14 januari 2013, art. 12). Bij werken en andere fraudegevoelige sectoren meldt hij bij het begin van de uitvoering al zijn onderaannemers, en is de keten beperkt tot twee of drie niveaus.
Bijgewerkt op
In België blijft de opdrachtnemer die een deel van de opdracht aan onderaannemers toevertrouwt, als enige aansprakelijk tegenover de aanbesteder (koninklijk besluit van 14 januari 2013, art. 12). In een fraudegevoelige sector meldt hij al zijn onderaannemers en is de keten beperkt tot twee of drie niveaus (art. 12/1 en 12/3).
Het principe: de opdrachtnemer blijft als enige aansprakelijk
Artikel 12, § 1, van het koninklijk besluit van 14 januari 2013 (algemene uitvoeringsregels) zegt dat het feit dat de opdrachtnemer zijn verbintenissen geheel of gedeeltelijk aan onderaannemers toevertrouwt, hem niet ontslaat van zijn aansprakelijkheid tegenover de aanbesteder. De aanbesteder heeft geen contractuele band met die derden. Officiële Nederlandse tekst: Koninklijk besluit van 14 januari 2013 (Justel) Geconsolideerde tekst gelezen op Wallex op 28 oktober 2026: Koninklijk besluit van 14 januari 2013, geconsolideerde tekst (Wallex, Frans)
Artikel 13 verbiedt de opdracht geheel of gedeeltelijk toe te vertrouwen aan een uitgesloten onderneming, met name een onderneming in een uitsluitingsgrond van artikel 67 van de wet van 17 juni 2016, tenzij ze voldoende maatregelen aantoont om haar betrouwbaarheid te bewijzen (artikel 70 van de wet). De wet als geheel: Gids bij de wet van 17 juni 2016
In de offerte: vermelde onderaannemers of geleende draagkracht
Het koninklijk besluit van 18 april 2017 onderscheidt twee gevallen. De tabel geeft weer wat de artikelen 73 en 74 zeggen, en wat daaruit volgt bij de uitvoering volgens artikel 12 van het koninklijk besluit van 14 januari 2013. Tekst: Koninklijk besluit van 18 april 2017 (Justel)
| Geval | Wat de tekst zegt | Bij de uitvoering |
|---|---|---|
| De inschrijver steunt op de draagkracht van een onderaannemer om geselecteerd te worden | Hij vermeldt hem en voor welk deel van de opdracht, in de offerte of al in de aanvraag tot deelneming; hij beantwoordt deel II, C, van het UEA wanneer dat vereist is (KB 18 april 2017, art. 73) | Voor studie- en beroepskwalificaties of ervaring moet hij die onderaannemer inzetten; een andere vraagt de voorafgaande toestemming van de aanbesteder (KB 14 januari 2013, art. 12, § 2) |
| De inschrijver besteedt uit zonder op de draagkracht te steunen | De aanbesteder kan in de opdrachtdocumenten vragen welk deel hij wil uitbesteden en welke onderaannemers hij voorstelt (KB 18 april 2017, art. 74) | Hij mag in principe alleen de voorgestelde onderaannemers inzetten, behalve met toestemming van de aanbesteder of bij een vervanging wegens uitsluiting (KB 14 januari 2013, art. 12, § 3) |
Fraudegevoelige sector: lijst en beperkte keten
Artikel 2, 25°, bedoelt elke opdracht voor werken en bepaalde opdrachten voor diensten die verband houden met de hoofdelijke aansprakelijkheid voor loonschulden (artikel 35/1 van de wet van 12 april 1965). In die opdrachten verplicht artikel 12/1 de opdrachtnemer om uiterlijk bij het begin van de uitvoering naam, contactgegevens en wettelijke vertegenwoordigers van alle onderaannemers in de keten mee te delen, voor zover ze gekend zijn, en daarna elke wijziging en elke nieuwe onderaannemer onverwijld te melden. In de andere opdrachten kan de aanbesteder dezelfde informatie vragen.
Boven de drempels voor Europese bekendmaking kunnen de opdrachtdocumenten die informatie opleggen in de vorm van het volledig ingevulde UEA: UEA
Artikel 12/3, § 1, verbiedt een onderaannemer om het geheel van wat hem werd toevertrouwd verder uit te besteden, of alleen de coördinatie te behouden. Paragraaf 2 beperkt de keten: drie niveaus voor werken in een erkenningscategorie, twee voor werken in een ondercategorie en voor diensten in een fraudegevoelige sector. Een extra niveau is mogelijk bij onvoorzienbare omstandigheden die binnen dertig dagen schriftelijk aan de aanbesteder worden gemeld, of met zijn voorafgaand schriftelijk akkoord; voor werken voegt de aanvraag het bewijs van erkenning van de onderaannemer toe.
Gelden niet als onderaannemer voor die regel: de leden van een combinatie zonder rechtspersoonlijkheid, waaronder tijdelijke handelsvennootschappen; leveranciers van goederen zonder plaatsing of installatie; controle- of certificeringsinstellingen; uitzendbureaus. Een overtreding van het artikel geeft aanleiding tot een dagelijkse straf van 0,2 % van het oorspronkelijke opdrachtbedrag, vanaf de vijftiende dag na de verzending bedoeld in artikel 44, § 2, begrensd op 5.000 euro per dag onder 10.000.000 euro en op 10.000 euro per dag daarboven.
Controle van de uitsluitingsgronden van onderaannemers
Artikel 12/2, § 1, laat de aanbesteder de uitsluitingsgronden van de artikelen 67 tot 69 van de wet nagaan bij de rechtstreekse onderaannemers. In een fraudegevoelige sector boven de Europese drempels moet hij dat onverwijld doen zodra hij de lijst van artikel 12/1 ontvangt. Paragraaf 2 laat dezelfde controle verder in de keten toe.
De vaststelling en de vraag tot vervanging worden opgenomen in een proces-verbaal. De opdrachtnemer heeft vijftien dagen na de verzending ervan om de vervanging aan te tonen; tijdens die termijn blijven de regularisatie van sociale of fiscale schulden en corrigerende maatregelen mogelijk. Tijdens de uitvoering kan een onderaannemer zijn sociale en fiscale schulden maar één keer regulariseren. Zonder vervanging geldt dezelfde dagelijkse straf van 0,2 % (artikel 12/2, § 4).
Artikel 12/4 laat de aanbesteder eisen dat de onderaannemers, waar ze ook in de keten staan en naar verhouding van hun deel, voldoen aan de minimale eisen inzake technische en beroepsbekwaamheid uit de opdrachtdocumenten.
Betaling en rechtstreekse vordering
Artikel 15 verplicht de opdrachtnemer om elke onderaannemer bij het sluiten van zijn contract te informeren over de betalingsvoorwaarden van de opdracht; de onderaannemer kan zich daarop beroepen tegenover de opdrachtnemer om betaald te worden. Voor een opdracht voor werken verplicht artikel 12, § 4, de aanbesteder om in de opdrachtdocumenten de rechtstreekse vordering van de onderaannemer te vermelden, volgens artikel 1798 van het Burgerlijk Wetboek.
Wat een kmo nakijkt voor het antwoord
Deze punten staan in de aankondiging en de opdrachtdocumenten; het koninklijk besluit legt het kader vast, het bestek zegt wat voor de opdracht geldt.
- In het bestek nakijken of het uitbestede deel en de onderaannemers in de offerte moeten staan: Bestek
- Steunt u voor de selectie op de draagkracht van een onderaannemer, voeg dan zijn verbintenis toe en vermeld hem voor het betrokken deel; u werkt daarna met hem.
- Voor werken of een dienst in een fraudegevoelige sector de volledige lijst van onderaannemers klaarmaken, uiterlijk bij het begin van de uitvoering, en de niveaus van de keten tellen.
- Voor werken de erkenning van de betrokken onderaannemers nakijken.
- Nakijken dat geen enkele onderaannemer zich in een uitsluitingsgrond bevindt, sociale en fiscale schulden inbegrepen.
- Een vraag over onderaanneming stelt u aan de koper vóór de uiterste datum: Vraag aan de koper
Wat AOEX doet en niet doet
De AOEX-fiche van een TED-aankondiging neemt de vermeldingen die TED publiceert letterlijk over. De offertekit leest de gepubliceerde stukken en dicteert de velden van het antwoord: Offertekit De term staat ook in de woordenlijst: Woordenlijst
AOEX dient de offerte niet in, neemt geen contact op met de koper en zegt niet wie gekozen wordt. Deze pagina geeft geen juridisch advies. De tekst die u volgt, blijft de laatste officiële aankondiging en de opdrachtdocumenten.
Veelgestelde vragen
Is de opdrachtnemer aansprakelijk voor het werk van zijn onderaannemers?
Ja. Artikel 12, § 1, van het koninklijk besluit van 14 januari 2013 zegt dat de opdrachtnemer die zijn verbintenissen geheel of gedeeltelijk aan onderaannemers toevertrouwt, aansprakelijk blijft tegenover de aanbesteder. De aanbesteder heeft geen contractuele band met die onderaannemers.
Moet ik mijn onderaannemers in de offerte vermelden?
Alleen als de opdrachtdocumenten het vragen, of als u op hun draagkracht steunt voor de selectie. Artikel 74 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 laat de aanbesteder vragen welk deel u wilt uitbesteden en welke onderaannemers u voorstelt. Wie vermeld is, is in principe de enige die u mag inzetten (art. 12, § 3, van het koninklijk besluit van 14 januari 2013).
Wat is een fraudegevoelige sector?
Artikel 2, 25°, van het koninklijk besluit van 14 januari 2013 bedoelt elke opdracht voor werken, en de opdrachten voor diensten in het kader van de activiteiten bedoeld in artikel 35/1 van de wet van 12 april 1965 betreffende de bescherming van het loon, die onder de hoofdelijke aansprakelijkheid voor loonschulden vallen.
Hoeveel niveaus onderaanneming zijn toegelaten?
In een fraudegevoelige sector beperkt artikel 12/3, § 2, de keten tot drie niveaus voor werken in een erkenningscategorie, en tot twee niveaus voor werken in een ondercategorie en voor diensten. Een extra niveau blijft mogelijk bij onvoorzienbare omstandigheden die binnen dertig dagen schriftelijk worden gemeld, of met voorafgaand schriftelijk akkoord van de aanbesteder.
Wat als een onderaannemer zich in een uitsluitingsgrond bevindt?
Artikel 12/2 laat de aanbesteder de uitsluitingsgronden van de rechtstreekse onderaannemers nagaan, en verder in de keten. Hij vraagt dan de vervanging bij proces-verbaal; de opdrachtnemer heeft vijftien dagen om de vervanging aan te tonen. Anders geldt een dagelijkse straf van 0,2 % van het oorspronkelijke opdrachtbedrag, begrensd op 5.000 euro per dag onder 10.000.000 euro en 10.000 euro per dag daarboven.
Toont AOEX de regels voor onderaanneming van een TED-aankondiging?
Publiceert de TED-aankondiging een vermelding over onderaanneming, dan neemt de AOEX-fiche die letterlijk over. Een niet gepubliceerde vermelding blijft niet gepubliceerd. De eisen van een opdracht staan in het bestek. AOEX dient de offerte niet in en neemt geen contact op met de koper.
Bronnen
Koninklijk besluit van 14 januari 2013 tot bepaling van de algemene uitvoeringsregels van de overheidsopdrachten, artikelen 2, 25°, 12 tot 12/4, 13 en 15: Koninklijk besluit van 14 januari 2013 (Justel) Geconsolideerde tekst gelezen op Wallex op 28 oktober 2026: Koninklijk besluit van 14 januari 2013, geconsolideerde tekst (Wallex, Frans) Koninklijk besluit van 18 april 2017, artikelen 73 en 74: Koninklijk besluit van 18 april 2017 (Justel) Geconsolideerde tekst op Wallex: Koninklijk besluit van 18 april 2017, geconsolideerde tekst (Wallex, Frans)
Deze nota beschrijft openbare documenten en de werking van AOEX. Het is geen juridisch advies.
Uitgegeven door aoex.
