De raamovereenkomst bij Belgische overheidsopdrachten
In België legt een raamovereenkomst voor een periode de voorwaarden vast van latere opdrachten, waaronder de prijzen. Artikel 43 van de wet van 17 juni 2016 beperkt de duur tot vier jaar, behoudens gemotiveerde uitzonderingen. Alleen ondernemers die partij zijn, krijgen die opdrachten. Met meerdere volgt de koper de overeenkomst of roept hij schriftelijk opnieuw tot mededinging op.
Bijgewerkt op
In België legt een raamovereenkomst voor een bepaalde periode de voorwaarden vast van de opdrachten die daarna worden geplaatst, met name de prijzen en eventueel de beoogde hoeveelheden. Artikel 43 van de wet van 17 juni 2016 beperkt de duur tot vier jaar, behoudens uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen. Met meerdere ondernemers volgen de opdrachten de raamovereenkomst of een nieuwe mededinging.
Een overeenkomst, daarna opdrachten
Een raamovereenkomst is geen procedure. De koper sluit ze aan het einde van een procedure uit de wet: openbaar, niet-openbaar of onderhandeld, bijvoorbeeld. De raamovereenkomst legt de voorwaarden vast; de opdrachten die daarna tijdens haar looptijd worden geplaatst, steunen erop.
De wet van 17 juni 2016 in haar geheel wordt hier uitgelegd: Gids over de wet van 17 juni 2016 Het begrip staat ook in de woordenlijst: Woordenlijst
Met één ondernemer of met meerdere
Artikel 43, § 3, verplicht de koper in de aankondiging te vermelden of hij overweegt de raamovereenkomst met één of meerdere ondernemers te sluiten. De tabel neemt over wat de wet voor elk geval voorziet.
| Punt | Eén ondernemer | Meerdere ondernemers |
|---|---|---|
| Hoe de opdrachten worden gegund | Volgens de voorwaarden van de raamovereenkomst (art. 43, § 4) | Zonder nieuwe mededinging, met nieuwe mededinging, of deels beide (art. 43, § 5) |
| Wat de koper kan vragen | Hij kan de ondernemer schriftelijk raadplegen en vragen zijn offerte aan te vullen | Bij nieuwe mededinging: een schriftelijke offerte per opdracht, binnen een voldoende lange termijn (art. 43, § 6) |
| Wat niet verandert | Geen wezenlijke wijziging van de vastgelegde voorwaarden (art. 43, § 2) | Dezelfde voorwaarden als bij de gunning van de raamovereenkomst, nader bepaald of aangevuld als de documenten dat voorzien |
| Duur | Hoogstens vier jaar, behoudens uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen | Hoogstens vier jaar, behoudens uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen |
Wat artikel 43 zegt
Paragraaf 1 laat een aanbestedende overheid raamovereenkomsten sluiten voor zover zij de procedures van de wet toepast. Opdrachten op basis van een raamovereenkomst worden alleen geplaatst tussen de aanbestedende overheden die duidelijk zijn aangewezen in de oproep tot mededinging of in de uitnodiging tot bevestiging van de belangstelling, en de ondernemers die partij zijn bij de gesloten raamovereenkomst. Tekst: Wet van 17 juni 2016 (Justel)
Paragraaf 2 verbiedt een wezenlijke wijziging van de reeds vastgelegde voorwaarden bij de gunning van de opdrachten, met name wanneer de raamovereenkomst met één ondernemer is gesloten. De duur van de raamovereenkomst en van de opdrachten die erop gebaseerd zijn, is beperkt tot vier jaar, behoudens in uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen, met name op grond van het voorwerp.
Paragraaf 5 beschrijft drie manieren om een raamovereenkomst met meerdere ondernemers uit te voeren. Zonder nieuwe mededinging, wanneer ze alle voorwaarden bevat en de objectieve voorwaarden om de uitvoerende ondernemer te bepalen. Deels zonder en deels met nieuwe mededinging, wanneer de opdrachtdocumenten dat vermelden, volgens objectieve criteria die ze opnemen. Met nieuwe mededinging, wanneer ze niet alle voorwaarden bevat.
Paragraaf 6 regelt de nieuwe mededinging: schriftelijke raadpleging van de ondernemers die de opdracht kunnen uitvoeren, een voldoende lange termijn per opdracht volgens de complexiteit van het voorwerp, schriftelijke offertes waarvan de inhoud niet wordt vrijgegeven voor het einde van de termijn, en gunning aan de beste offerte volgens de criteria van de opdrachtdocumenten. De opdrachten van artikel 92, van beperkte waarde, vallen buiten dat laatste punt.
Wat een kmo in de aankondiging nakijkt
Om partij te worden bij de raamovereenkomst, antwoordt u op de procedure die haar sluit. De punten hieronder leest u in de aankondiging en de opdrachtdocumenten; de wet vervangt ze niet.
- Lezen of de aankondiging een raamovereenkomst sluit, en met één of meerdere ondernemers. De nuttige leesvolgorde staat hier: Een TED-aankondiging lezen
- De voorziene duur lezen, welke kopers opdrachten op basis van de raamovereenkomst kunnen plaatsen en, wanneer gepubliceerd, de beoogde hoeveelheden of bedragen.
- Met meerdere ondernemers lezen of de opdrachten de raamovereenkomst volgen, een nieuwe mededinging of beide, en volgens welke criteria.
- Is de aankondiging in percelen verdeeld, dan kan elk perceel eigen regels hebben: TED-aankondiging in percelen
- De procedure lezen die de raamovereenkomst sluit: openbaar Openbare procedure, niet-openbaar Niet-openbare procedure of onderhandeld Onderhandelingsprocedure
- Nakijken dat de uiterste datum die TED publiceert niet verstreken is: Aankondiging nog open De nog open termijnen: Termijnen
- De TED-gunningsaankondigingen zeggen, wanneer ze het publiceren, wie werd gekozen voor een eerdere raamovereenkomst: Gunningsaankondigingen
Na de raamovereenkomst: wat TED niet toont
Artikel 61, 3°, van de wet van 17 juni 2016 stelt opdrachten gebaseerd op een raamovereenkomst vrij van een aankondiging van opdracht. De aankondiging op TED is die van de raamovereenkomst zelf; de bestellingen die daarna volgen krijgen geen eigen oproep tot mededinging. Een onderneming die niet op de raamovereenkomst antwoordt, ziet die opdrachten dus in principe niet.
Artikel 62 voorziet een aankondiging van gunning uiterlijk dertig dagen na het sluiten van de raamovereenkomst (vereenvoudigd onder de Europese drempels). Voor raamovereenkomsten gesloten volgens artikel 43 meldt de koper bovendien uiterlijk op 15 februari van elk jaar aan het referentiepunt de totale waarde van de opdrachten die het jaar voordien op basis ervan zijn gegund.
In de speciale sectoren (water, energie, vervoer, postdiensten) brengt artikel 125 de maximale duur op acht jaar, behoudens uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen, met name op grond van het voorwerp van de raamovereenkomst.
Gecoördineerde tekst van de wet gelezen op Wallex op 27 oktober 2026: Wet van 17 juni 2016, gecoördineerde tekst (Wallex, Frans)
TED en de richtlijn
Boven de Europese drempels leest u de aankondiging op TED: TED Richtlijn 2014/24/EU behandelt raamovereenkomsten in artikel 33. De Belgische wet van 17 juni 2016 zet een deel ervan om. Tekst van de richtlijn: Richtlijn 2014/24/EU
Wat AOEX niet doet
AOEX dient de offerte niet in, neemt geen contact op met de koper en zegt niet wie gekozen wordt. Deze pagina geeft geen juridisch advies.
De tekst die u volgt, blijft de laatste officiële aankondiging en de opdrachtdocumenten.
Veelgestelde vragen
Wat is een raamovereenkomst bij een Belgische overheidsopdracht?
Artikel 2, 35°, van de wet van 17 juni 2016 omschrijft ze als een overeenkomst tussen een of meer aanbesteders en een of meer ondernemers om gedurende een bepaalde periode de voorwaarden van te plaatsen opdrachten vast te leggen, met name de prijzen en eventueel de beoogde hoeveelheden. In de praktijk spreekt men ook van een raamcontract.
Hoe lang loopt een raamovereenkomst?
Artikel 43, § 2, beperkt de duur van een raamovereenkomst en van de opdrachten die erop gebaseerd zijn tot vier jaar, behoudens in uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen, met name op grond van het voorwerp. De duur van een concrete raamovereenkomst staat in de aankondiging en de opdrachtdocumenten.
Kan een onderneming die geen partij is een opdracht krijgen op basis van de raamovereenkomst?
Nee. Artikel 43, § 1, zegt dat die opdrachten alleen worden geplaatst tussen de aanbestedende overheden die duidelijk zijn aangewezen in de oproep tot mededinging en de ondernemers die partij zijn bij de gesloten raamovereenkomst. U moet dus antwoorden op de procedure die de raamovereenkomst sluit.
Wat is een nieuwe oproep tot mededinging?
Met meerdere ondernemers, wanneer de raamovereenkomst niet alle voorwaarden bevat, raadpleegt de koper schriftelijk de partijen die de opdracht kunnen uitvoeren, stelt een voldoende lange termijn vast, ontvangt schriftelijke offertes die pas na die termijn worden vrijgegeven en gunt aan de beste offerte volgens de criteria van de opdrachtdocumenten (artikel 43, § 6).
Worden opdrachten op basis van een raamovereenkomst op TED gepubliceerd?
In principe niet. Artikel 61, 3°, van de wet van 17 juni 2016 stelt ze vrij van een aankondiging van opdracht: de raamovereenkomst zelf wordt gepubliceerd. Een onderneming die er niet op antwoordt, ziet de bestellingen die volgen niet.
Toont AOEX of een TED-aankondiging een raamovereenkomst is?
Wanneer de TED-aankondiging publiceert dat ze een raamovereenkomst sluit, en de wijze, neemt de AOEX-fiche dat over. Een niet-gepubliceerd veld blijft niet gepubliceerd. AOEX dient de offerte niet in en neemt geen contact op met de koper.
Bronnen
Wet van 17 juni 2016, artikel 2, 35°, en artikel 43, geconsolideerde tekst gelezen op Justel: Wet van 17 juni 2016 (Justel) Richtlijn 2014/24/EU, artikel 33: Richtlijn 2014/24/EU
Deze nota beschrijft openbare documenten en de werking van AOEX. Het is geen juridisch advies.
Uitgegeven door aoex.
