De uitsluitingsgronden bij Belgische overheidsopdrachten
In België sluit de koper verplicht een kandidaat uit die definitief veroordeeld is voor omkoping, fraude, witwassen of een ander opgesomd misdrijf (vijf jaar), of die meer dan 3 000 euro fiscale of sociale schulden heeft, met één regularisatie binnen vijf werkdagen. Faillissement of een ernstige fout laten een facultatieve uitsluiting van drie jaar toe (wet van 17 juni 2016, art. 67 tot 70).
Bijgewerkt op
In België sluit de koper een kandidaat uit die veroordeeld is of meer dan 3 000 € fiscale of sociale schulden heeft, en kan hij anderen uitsluiten bij faillissement of ernstige fout.
Drie soorten gronden
De wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten bepaalt dat de koper een kandidaat of inschrijver in elk stadium van de procedure uitsluit in drie soorten gevallen: bepaalde veroordelingen (artikel 67, verplichte uitsluiting), fiscale en sociale schulden (artikel 68, verplichte uitsluiting met uitzonderingen) en een lijst van situaties waarin uitsluiting facultatief is (artikel 69). Geconsolideerde Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026: Wet van 17 juni 2016, geconsolideerde tekst (Wallex)
De onderneming verklaart in het UEA dat geen van die gronden van toepassing is; de koper controleert daarna: UEA
De gronden in één tabel
De tabel volgt de wet en het koninklijk besluit van 18 april 2017, gelezen op Wallex op 31 oktober 2026.
| Grond | Uitsluiting | Duur | Artikelen |
|---|---|---|---|
| Definitieve veroordeling: criminele organisatie, omkoping, fraude, terrorisme, witwassen, kinderarbeid of mensenhandel | Verplicht | Vijf jaar vanaf het vonnis | Wet art. 67; KB art. 61 |
| Tewerkstelling van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen | Verplicht, vanaf een administratieve of gerechtelijke beslissing | Vijf jaar vanaf het einde van de inbreuk | Wet art. 67 |
| Onbetaalde belastingen of socialezekerheidsbijdragen boven 3 000 € | Verplicht, tenzij nageleefd betalingsuitstel of voldoende schuldvorderingen op de overheid | Zolang de schuld niet is geregeld; één regularisatie binnen vijf werkdagen | Wet art. 68; KB art. 62, 63 |
| Faillissement, vereffening, gerechtelijke reorganisatie, ernstige beroepsfout, afspraken, belangenconflict, valse verklaring… | Facultatief | Drie jaar vanaf de gebeurtenis | Wet art. 69 |
Verplichte uitsluiting na een veroordeling
Artikel 67 betreft een veroordeling bij in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing voor zeven misdrijven: deelname aan een criminele organisatie, omkoping, fraude, terroristische misdrijven, witwassen van geld of financiering van terrorisme, kinderarbeid en andere vormen van mensenhandel, tewerkstelling van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen. Artikel 61 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 verwijst naar de artikelen van het Strafwetboek en de Europese teksten die ze omschrijven.
De verplichting geldt ook als de veroordeelde lid is van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van de onderneming, of er vertegenwoordigings-, beslissings- of controlebevoegdheid heeft. Onder de drempels voor Europese bekendmaking hoeft de koper die personen niet te controleren.
Voor de tewerkstelling van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen geldt de uitsluiting zodra een administratieve of gerechtelijke beslissing de inbreuk vaststelt, ook zonder definitief vonnis. De koper kan uitzonderlijk en om dwingende redenen van algemeen belang afwijken van de verplichte uitsluiting.
Fiscale en sociale schulden
Artikel 68 van de wet en de artikelen 62 en 63 van het koninklijk besluit leggen de regel vast:
- Een schuld aan sociale bijdragen of een fiscale schuld van hoogstens 3 000 euro leidt niet tot uitsluiting, net zomin als een schuld waarvoor de onderneming betalingsuitstel heeft gekregen dat ze strikt naleeft.
- De koper controleert de toestand zelf via Telemarc, of een gelijkwaardige toepassing van een andere lidstaat, binnen twintig dagen na de uiterste datum voor de offertes of aanvragen tot deelneming. Het Telemarc-attest vermeldt het exacte bedrag van de schuld.
- Geeft Telemarc geen uitsluitsel, dan vraagt de koper een recent attest; voor de RSZ betreft het het laatste afgelopen kalenderkwartaal vóór de uiterste datum.
- Boven 3 000 euro vermijdt de onderneming uitsluiting door zekere, opeisbare en vrije schuldvorderingen op een aanbestedende overheid of overheidsbedrijf aan te tonen, voor minstens haar schuld verminderd met 3 000 euro.
- Eén keer per procedure geeft de koper vijf werkdagen om de regularisatie te bewijzen, vanaf de dag na de kennisgeving.
- De grond vervalt als de schuld betaald is of gedekt door een bindende regeling vóór de aanvraag tot deelneming, of vóór de uiterste datum voor de offertes bij een openbare procedure (artikel 68, § 3).
Facultatieve uitsluitingen
Artikel 69 laat de koper toe een onderneming voor drie jaar uit te sluiten die:
- de verplichtingen van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht uit artikel 7 heeft geschonden;
- failliet is, in vereffening, gestopt met haar activiteiten of in gerechtelijke reorganisatie, of in een vergelijkbare toestand;
- een ernstige beroepsfout heeft begaan die haar integriteit in twijfel trekt;
- volgens voldoende aannemelijke aanwijzingen de mededinging heeft vervalst door handelingen, overeenkomsten of afspraken;
- in een belangenconflict zit of een concurrentievervalsing door voorafgaande betrokkenheid, als geen minder ingrijpende maatregel helpt;
- aanzienlijke of voortdurende tekortkomingen vertoonde bij een vorige opdracht, bestraft met ambtshalve maatregelen, schadevergoeding of een vergelijkbare sanctie;
- zich schuldig maakte aan een ernstige valse verklaring, informatie heeft achtergehouden of de gevraagde bewijsstukken niet kan voorleggen;
- heeft geprobeerd de beslissing van de koper onrechtmatig te beïnvloeden of vertrouwelijke informatie te verkrijgen.
Corrigerende maatregelen
Een onderneming die onder artikel 67 of 69 valt, kan bewijzen dat haar maatregelen volstaan om haar betrouwbaarheid aan te tonen: ze heeft de schade vergoed of zich daartoe verbonden, de feiten volledig opgehelderd door actief mee te werken met de onderzoeksautoriteiten, en concrete technische, organisatorische en personeelsmaatregelen genomen om een nieuw misdrijf of een nieuwe fout te voorkomen (artikel 70).
De koper beoordeelt die maatregelen volgens de ernst en de omstandigheden en motiveert zijn beslissing; worden ze onvoldoende geacht, dan krijgt de onderneming de motivering. Bij een grond uit artikel 69 geeft hij haar de kans haar maatregelen tijdens de procedure voor te leggen, tenzij de opdrachtdocumenten eisen dat ze die van bij het begin meldt. Een uitsluitingsbeslissing betwist u binnen de beroepstermijnen: Wachttermijn en rechtsmiddelen
Wat een kmo nakijkt voor ze antwoordt
Deze punten volgen uit de geciteerde artikelen. Ze vervangen het lezen van het bestek van de opdracht niet.
- Kijk uw RSZ- en fiscale schulden na vóór de uiterste datum: boven 3 000 euro de schuld regelen of een afbetalingsplan sluiten vóór u indient.
- Bewaar een spoor van het verkregen betalingsuitstel en leef het strikt na.
- Lees in de opdrachtdocumenten of corrigerende maatregelen van bij het begin van de procedure gemeld moeten worden.
- Vul deel III van het UEA nauwkeurig in: een ernstige valse verklaring is zelf een uitsluitingsgrond.
- Controleer ook de rechtstreekse onderaannemers en de entiteiten waarop de offerte steunt: Onderaanneming
Wat AOEX doet en niet doet
AOEX leest de TED-aankondigingen en de openbare aankondigingen van e-Procurement. Is een gepubliceerde opdracht open, dan leest de offertekit de gepubliceerde stukken, ook de uitsluitingsclausules en het gevraagde UEA, en dicteert hij de velden van het antwoord: Offertekit De termen staan ook in de woordenlijst: Woordenlijst
AOEX raadpleegt Telemarc niet, levert geen attest af, dient de offerte niet in en zegt niet wie gekozen wordt. Deze pagina is geen juridisch advies. De teksten die gelden zijn de wet van 17 juni 2016, haar besluiten en de opdrachtdocumenten: Gids over de wet van 17 juni 2016
Veelgestelde vragen
Welke veroordelingen leiden tot een verplichte uitsluiting?
Een veroordeling bij in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing voor deelname aan een criminele organisatie, omkoping, fraude, terroristische misdrijven, witwassen of financiering van terrorisme, kinderarbeid of mensenhandel, en tewerkstelling van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen (artikel 67 van de wet van 17 juni 2016, gelezen op Wallex op 31 oktober 2026). De uitsluiting geldt vijf jaar vanaf het vonnis.
Vanaf welk bedrag sluit een fiscale of sociale schuld uit?
Boven 3 000 euro, tenzij er betalingsuitstel is verkregen dat strikt wordt nageleefd (artikelen 62 en 63 van het koninklijk besluit van 18 april 2017). De onderneming kan ook zekere en opeisbare schuldvorderingen op een aanbestedende overheid of overheidsbedrijf aantonen, voor minstens haar schuld verminderd met 3 000 euro.
Kan men zich tijdens de procedure in regel stellen?
Ja, één keer. Na een eerste vaststelling dat de onderneming niet in regel is, geeft de koper haar vijf werkdagen, vanaf de dag na de kennisgeving, om haar regularisatie te bewijzen (artikel 68, § 1, van de wet).
Hoe lang duurt een facultatieve uitsluiting?
Drie jaar vanaf de betrokken gebeurtenis, of vanaf het einde van de inbreuk als die voortduurt (artikel 69). Voor sommige gronden die door een administratieve of gerechtelijke overheid zijn bestraft, lopen de drie jaar vanaf de datum van die beslissing.
Kan een uitgesloten onderneming toch deelnemen?
Ja, als ze voldoende corrigerende maatregelen bewijst: vergoeding van de schade, actieve medewerking met de onderzoekers, technische, organisatorische en personeelsmaatregelen. De koper beslist met een gemotiveerde beslissing (artikel 70). Die weg is gesloten tijdens een uitsluiting die bij definitief vonnis is opgelegd.
Controleert AOEX de uitsluitingsgronden van een onderneming?
Nee. AOEX leest de TED-aankondigingen en de openbare aankondigingen van e-Procurement en helpt de gepubliceerde stukken lezen, ook de uitsluitingsclausules en het gevraagde UEA. AOEX raadpleegt Telemarc niet, levert geen attest af, dient geen offerte in en geeft geen juridisch advies.
Bronnen
Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 67 tot 70, geconsolideerde Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026: Wet van 17 juni 2016, geconsolideerde tekst (Wallex) Justel: Wet van 17 juni 2016 (Justel)
Koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren, artikelen 61 tot 63, geconsolideerde Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026: KB van 18 april 2017, geconsolideerde tekst (Wallex) Justel: KB van 18 april 2017 (Justel)
Deze nota beschrijft openbare documenten en de werking van AOEX. Het is geen juridisch advies.
Uitgegeven door aoex.
