De abnormaal lage prijs bij Belgische overheidsopdrachten

De regel: prijzen onderzoeken, en abnormale prijzen nader bekijken

Artikel 84 van de wet van 17 juni 2016 verplicht de koper de prijzen van de offertes te onderzoeken. Het koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten regelt dat in drie stappen: reken- en materiële fouten verbeteren (artikel 34), de prijzen of kosten onderzoeken (artikel 35) en de prijzen die abnormaal laag of hoog lijken nader onderzoeken (artikel 36). Gecoördineerde Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026: Koninklijk besluit van 18 april 2017, gecoördineerde Franse tekst (Wallex)

Voor het prijzenonderzoek mag de koper de inschrijver om alle nodige inlichtingen vragen. Bij procedures met onderhandeling gebeurt het onderzoek op de laatst ingediende offertes, maar de koper mag het ook vroeger doen.

Twaalf dagen om schriftelijk te verantwoorden

Lijkt een prijs of kost abnormaal, dan nodigt de koper de inschrijver uit om de samenstelling van die prijs binnen twaalf dagen schriftelijk te verantwoorden, tenzij de uitnodiging een langere termijn bepaalt (artikel 36, § 2). De inschrijver moet bewijzen dat hij de verantwoording heeft verstuurd. Voor verwaarloosbare posten hoeft de koper geen verantwoording te vragen, en hij mag een tweede keer vragen met een kortere termijn.

De verantwoording gaat onder meer over de volgende punten uit artikel 36, § 2:

• de zuinigheid van het bouwprocedé, het fabricageprocedé of de dienstverlening;
• de gekozen technische oplossingen of de uitzonderlijk gunstige voorwaarden waarover de inschrijver beschikt;
• de originaliteit van de voorgestelde werken, leveringen of diensten;
• eventuele wettig verkregen overheidssteun;
• de naleving van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht bedoeld in artikel 7 van de wet, waaronder welzijn, lonen en sociale zekerheid.

Wat de koper daarna beslist

Volgens artikel 36, § 3, beoordeelt de koper de verantwoording en kiest hij een van drie uitkomsten. Hij mag ook rekening houden met informatie die niet van de inschrijver komt, als hij die aan de inschrijver voorlegt zodat die kan reageren.

Of de offerte nu geweerd of gekozen wordt, op de gemotiveerde gunningsbeslissing volgen de wachttermijn en de beroepstermijnen van de wet van 17 juni 2013, uitgelegd in de gids over de wachttermijn en de rechtsmiddelen: Wachttermijn en beroep

1. Een of meer niet-verwaarloosbare posten blijven abnormaal: de offerte wordt geweerd wegens substantiële onregelmatigheid.
2. Het totaalbedrag van de offerte blijft abnormaal: de offerte wordt geweerd wegens substantiële onregelmatigheid.
3. Het totaalbedrag is niet abnormaal: de koper motiveert dat in de gunningsbeslissing.

De 15 %-regel onder het gemiddelde

Artikel 36, § 4, maakt het onderzoek verplicht in één geval: een opdracht voor werken, of voor diensten in een fraudegevoelige sector, geplaatst via openbare of niet-openbare procedure, gegund op de prijs alleen, met minstens vier offertes in aanmerking genomen. Elke offerte waarvan het totaalbedrag minstens 15 % onder het gemiddelde ligt, wordt dan onderzocht. De regel geldt ook als de prijs minstens 50 % van het totaal van de criteria weegt; dan mogen de opdrachtdocumenten een hoger percentage bepalen. Ze mogen de regel ook uitbreiden naar andere leveringen of diensten die op de prijs alleen worden gegund.

Wanneer artikel 36 niet geldt

Tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen, geldt artikel 36 niet voor de mededingingsprocedure met onderhandeling, de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking en de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking, voor leveringen of diensten onder de Europese drempels of werken onder 500.000 euro (artikel 36, § 6). De onderhandelingsprocedures worden hier uitgelegd: Onderhandelingsprocedure

Wie wordt verwittigd als een offerte wordt geweerd

Artikel 36, § 5, voorziet meerdere onmiddellijke meldingen door de koper:

• aan de auditeur-generaal van de Belgische Mededingingsautoriteit, voor elke offerte die wegens een abnormale prijs of kost wordt geweerd;
• aan de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, als de offerte abnormaal laag is omdat ze het federale sociaal recht of arbeidsrecht niet naleeft;
• aan de Europese Commissie, als ze abnormaal laag is door staatssteun die onverenigbaar is met de interne markt;
• aan de Commissie voor de erkenning van aannemers, bij een opdracht voor werken: Erkenning van aannemers

Wat een kmo voorbereidt vóór de indiening

Deze punten volgen uit de aangehaalde artikelen. Ze vervangen het lezen van de opdrachtdocumenten niet.

1. De gunningscriteria en het gewicht van de prijs lezen: bij 50 % of meer voor werken kan de 15 %-regel spelen. Gunningscriteria
2. De berekening van elke belangrijke post bijhouden: arbeid, materialen, onderaanneming, marge.
3. Documenteren wat een lage prijs verklaart: procedé, voorraad, nabijheid van de werf, technische oplossing, verkregen overheidssteun.
4. Kunnen aantonen dat lonen, sociale zekerheid en welzijnsregels worden nageleefd.
5. Komt er een vraag, schriftelijk antwoorden binnen de gestelde termijn en het bewijs van verzending bewaren.

Wat AOEX doet en niet doet

AOEX leest de TED-aankondigingen en de openbare e-Procurement-aankondigingen. Is een gepubliceerde opdracht open, dan leest de offertekit de gepubliceerde stukken, ook de gunningscriteria, en dicteert de velden van het antwoord: Offertekit De term “abnormale prijs” staat ook in de woordenlijst: Woordenlijst

AOEX berekent uw prijs niet, schrijft uw verantwoording niet, dient de offerte niet in en zegt niet wie gekozen wordt. Deze pagina is geen juridisch advies. De tekst die telt, blijft het koninklijk besluit, de wet van 17 juni 2016 en de opdrachtdocumenten: Gids over de wet van 17 juni 2016

Veelgestelde vragen

Wat is een abnormaal lage prijs bij een Belgische overheidsopdracht?

Een prijs of kost die bij het prijzenonderzoek abnormaal laag of hoog lijkt. De koper moet die dan onderzoeken en de inschrijver om schriftelijke verantwoording vragen (koninklijk besluit van 18 april 2017, artikelen 35 en 36, Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026).

Hoeveel tijd heb ik om mijn prijs te verantwoorden?

Twaalf dagen, tenzij de uitnodiging van de koper een langere termijn bepaalt (artikel 36, § 2). Bij de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking mogen de opdrachtdocumenten, uitdrukkelijk gemotiveerd, een kortere termijn bepalen. Vraagt de koper opnieuw, dan kan de termijn korter zijn. De inschrijver moet bewijzen dat hij de verantwoording heeft verstuurd.

Wat is de 15 %-regel?

Bij een opdracht voor werken, of voor diensten in een fraudegevoelige sector, geplaatst via openbare of niet-openbare procedure en gegund op de prijs alleen, met minstens vier offertes, moet de koper elke offerte onderzoeken die minstens 15 % onder het gemiddelde ligt (artikel 36, § 4). De regel geldt ook als de prijs minstens 50 % van de criteria weegt.

Mag de koper mijn offerte weren wegens een abnormale prijs?

Ja, na onderzoek van de verantwoording: als een of meer niet-verwaarloosbare posten of het totaalbedrag abnormaal blijven, weert hij de offerte wegens substantiële onregelmatigheid. Anders moet hij in de gunningsbeslissing motiveren dat het totaalbedrag niet abnormaal is (artikel 36, § 3).

Wie wordt verwittigd als een offerte wordt geweerd wegens een abnormale prijs?

Altijd de auditeur-generaal van de Belgische Mededingingsautoriteit. Daarnaast de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst bij een inbreuk op het federale sociaal recht of arbeidsrecht, de Europese Commissie bij onverenigbare staatssteun, en de Commissie voor de erkenning van aannemers bij een opdracht voor werken (artikel 36, § 5).

Controleert AOEX of mijn prijs abnormaal is?

Nee. AOEX leest de TED-aankondigingen en de openbare e-Procurement-aankondigingen en helpt de gepubliceerde stukken te lezen, ook de gunningscriteria en het gewicht van de prijs. AOEX berekent uw prijs niet, schrijft geen verantwoording, dient geen offerte in en geeft geen juridisch advies.

Bronnen

Koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren, artikelen 33 tot 36, gecoördineerde Franse tekst gelezen op Wallex op 31 oktober 2026: Koninklijk besluit van 18 april 2017, gecoördineerde Franse tekst (Wallex) Justel: Koninklijk besluit van 18 april 2017 (Justel)

Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikel 84 (prijzenonderzoek): Wet van 17 juni 2016 (Justel) Openbare procedure: Openbare procedure